Vraag 27: Hoe kan het boeddhisme mij helpen uit de gevangenis van een laag zelfbeeld en depressie?
.jpg)
Op 11 oktober stond met 47 procent van de stemmen één vraag op de eerste plaats van de cybermonnik-poll. Heeft u zelf een vraag aan de cybermonnik?
Stel hem dan hier.De vraag was:
Hoe kan het boeddhisme mij helpen uit de gevangenis van een laag zelfbeeld en depressie?Het antwoord van de cybermonnik van deze maand,
Kaye Miner:
Ten eerste wil ik duidelijk zeggen: wanneer er sprake is van een ernstige depressie dan is het belangrijk om deskundige hulp op te zoeken.
Tegenwoordig noemen we in de volksmond bijna alle gevoelens van somberheid of verdriet of een dip “depressie”, wanneer dat niet noodzakelijk het geval is. Chronische depressie is iets heel anders. En een laag zelfbeeld en depressie kunnen wel maar hoeven niet noodzakelijkerwijs met elkaar samen te hangen. Dus we moeten voorzichtig zijn in wat we hier beschrijven en bedoelen.
In onze samenleving hebben we tegenwoordig de neiging te verwachten dat alles altijd maar zalig en gelukkig is. Tijdschriften met mooie titels en bijna alles op TV verwijzen naar een luxe levensstijl. En wanneer ons eigen leven niet zo luxe is als op TV, dan kunnen we voelen dat wij een uitzondering zijn, en een slechte persoon of iemand die slecht presteert; er is iets mis met ons. We kunnen voelen dat we niets waard zijn en nooit in ons leven iets goeds hebben gedaan. Maar dat heeft te maken met het verwrongen gedachtepatroon dat ontstaat tijdens depressie, en niet zozeer met een al eerder bestaand laag zelfbeeld. Zo kun je tijdens een depressie ook werkelijk denken dat de wereld, je familie enzovoort beter af zijn als je er niet meer bent, iets dat we recentelijk met Antonie Kamerling zagen. We vergeten dat ons waardevolle menselijk leven een combinatie van geluk en lijden is. Dat het zo is geeft ons de gelegenheid om te leren en groeien. Of, wanneer we dit ons wel herinneren, voelen we ons nog slechter. We voelen ons schuldig dat we dit leven niet goed gebruiken, dat we het niet verdiend hebben en dat we falen. Dan raken we dieper in de put. Zo’n denkwijze helpt zeker niet. Veel beter is het om ons potentieel in te zien en te ontwikkelen, en elke dag te beschouwen als een nieuwe kans om uit je zelfgemaakte gevangenis te komen.
Het verraderlijke van de ziekte depressie is dat het onmogelijk lijkt om je aan je eigen gedachtepatroon te ontworstelen, het wordt de enige waarheid en je bent niet meer in staat een andere werkelijkheid te herkennen. Daar is op dat moment dan ook echt deskundige hulp bij nodig.
Het boeddhisme heeft wel een hele gereedschapskist die kan helpen om niet in depressie te verzinken. Ten eerste leer je natuurlijk door meditatie je niet meer zozeer met je gedachten te vereenzelvigen en ook leer je gedachtepatronen te herkennen. Je ziet hoe je gedachten opkomen, een momentje blijven en dan veranderen of verdwijnen. Je ziet hoe je verschillende neigingen hebt om te reageren met woede of een gevoel van vernedering tegenover de opmerkingen van anderen wanneer dat eigenlijk niet nodig is. Mindfulness kan helpen om dit soort gevoelens niet te verdrijven, maar te verdragen en in iets positiefs om te zetten.
Vervolgens helpt gedachtetransformatie je er anders mee om te gaan. Gedachtetransformatie is een genre van de boeddhistische Mahayana-leer waarbij je jezelf gelijkschakelt aan en verwisselt met anderen. Het is een manier om een puur zelfkoesterende houding te veranderen in een houding die anderen én jezelf op dezelfde wijze koestert. Dan kun je anders gaan kijken naar situaties, en gebruik je ze om je begrip voor jezelf en voor anderen te bevorderen, en je mededogen te ontwikkelen. Het is een hele krachtige manier om depressie en een laag zelfbeeld positief te gebruiken, zeker wanneer je vertrouwd bent met de methode die bekendstaat als “Geven en Nemen” (Tibetaans: Tong-len). Tong-len helpt je je gerichtheid op jezelf op zo'n moment te verwisselen voor gerichtheid op de ander die ook lijdt. Juist bij depressie ben je erg gericht op “ik”, dus is dat een probaat middel dat ook nog ‘zin’ kan geven aan de ervaring van depressie.
Mediteren op de vier onmetelijk gedachten: gelijkmoedigheid, liefde, mededogen en vreugde helpt ook enorm. De wens opwekken dat alle wezens, inclusief jezelf, vrij van gehechtheid en afkeer zijn en anderen gelijk stellen – dat zij en jij gelukkig zullen worden en vrij van lijden zullen zijn en nooit gescheiden van het geluk dat geen lijden kent – geeft ook de sterke motivatie dat je leven zin heeft om dat waar te maken.
Wanneer je jouw inzicht en wijsheid in de ‘leegte van inherent ontstaan’ ontwikkelt dan hebt je een kans de werkelijkheid te herkennen en niet jouw verkeerde waarneming hiervan. De kans om het afhankelijk bestaan van jezelf en verschijnselen in te zien door middel van meditaties op de ‘leegte van inherent ontstaan’ zijn een atoombom voor depressieve gevoelens en een laag zelfbeeld. Maar dat is wel erg moeilijk en de juiste studie vooraf is nodig om niet verder in de war te raken.
Verder zijn er binnen de Tibetaans Boeddhistische traditie bepaalde oefeningen die gericht zijn op de zuivering van karma. Ze helpen de oorzaken voor depressie weg te nemen zeker wanneer je fysieke beoefening zoals neerbuigingen doet. Ze zorgen weer voor de aanmaak van endorfine, dat helpt je beter te voelen.
Dus binnen het boeddhisme is er een schatkist van methoden die bij een laag zelfbeeld en depressie heel goed kunnen werken.
Maar nogmaals, dit geldt voor matig depressieve gevoelens en niet voor een ernstige depressie, daar is de pijn zo groot dat het erg belangrijk is dat je professionele hulp zoekt.
